Biyom nedir?

Biyom; Dünya üzerinde yer alan tüm canlıları kapsayan bölümü olan biyosferde iklim koşullarının aynı olarak yaşandığı, aynı bitki örtüsünün egemen olduğu ve benzer yaşam biçimleri gösteren hayvan topluluğunu barındıran geniş coğrafi alanların adıdır.

Biyom, bitki ve hayvanların yeryüzündeki dağılımı başta iklim koşulları olmak üzere, kara parçalarının büyüklüğü, okyanus akıntıları ve sıradağlar belirler. Canlıları ve yaşadıkları ortamı içine almaktadır.

Her bir biyom tipi farklı iklim, bitki ve hayvanlarla karakterize edilir.

Yeryüzü, benzer yaşam birliklerinden oluşan biyomlara ayrılmıştır. Biyomların ayrılışı, iklim koşullarına bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla iklim özellikleri birbirine benzeyen farklı bölgelerin biyomları da benzerlik gösterir.

Biyomları birbirinden ayıran özelikler hangileridir?

1. İklim türü

2. Bitki örtüsü türü

3. Canlı türü

Biyom örnekleri

1. Ekvatoral yağmur ormanları

2. Tropikal yağmur ormanları

3. Ilıman Bölge Yaprak Döken Ormanları

4. İğne Yapraklı Ormanlar

Biyom çeşitleri

1. Karasal biyomlar

2. Su biyomları

Karasal biyomlar

Karasal biyomlar bulundukları ortamın iklim koşulları ve fiziki özelliklerine bağlı olarak değişik canlı türlerine sahiptir.

Karasal biyom çeşitleri

1. Orman Biyomları

2. Çöl Biyomları

3. Ilıman Bölge Çayır Biyomları

Orman biyomları

1. Tropikal Yağmur Ormanları

2. Ilıman Bölge Ormanları

3. İğne Yapraklı Ormanlar

Tropikal yağmur ormanları

Bu orman alanları ekvator kuşağının 20 derece güney ve kuzeyinde bulunmaktadır. Yeryüzünün en çok yağmur alan yerlerindendir. Eski zamanlarda ortaya çıkan bu ormanlar yeryüzünde yaşayan hayvanların büyük bir bölümüne ev sahipliği yapmaktadır. Ağaçların boyları 70 metreyi bulabilmektedir. Yağışlar ise fazla ve düzenlidir. Tropiak yağmur ormanlarında yüksek sıcaklık ve nem yıl boyunca devam etmektedir. Tropikal yağmur ormanlarında yaşayan başlıca hayvanlar; kuş, yarasa kurbağa, maymun ve yılandır. Ancak günümüzde ekolojik sistemlerin bozulmasıyla tropikal yağmur ormanlarıda tehlike altına girmiştir. Burada yaşayan bir çok canlı türünün yaşam alanı yok olma tehlikesindedir. Dünyanın en önemli oksijen kaynakları tropikal yağmur ormanlarıdır.

Ilıman bölge ormanları

Orta enlemlerde bulunmaktadır. Yağışın bol olduğu yaprak döken ağaçlardan oluşmaktadır. Kuzeydoğu Amerika , Avrupa,Asya ve Avustralya’da bulunmaktadır. Tropikal yağmur ormanlarına göre daha kısa ağaçlara sahiptir. Ağaçlar açık renktedir. Ağaçlar iklimine bağlı olarak kışın yapraklarını dökmekte ilkbahar geldiğinde ise yaprak oluşumu gözlenmektedir. Ilıman Bölge Yaprak Döken Ormanlarının karakteristik bitkileri; meşe, kestane,kayın,ceviz, ıhlamur ve kavaktır. Sıcak bölgelerinde ise keçiboynuzu ve palmiye ağaçlarına rastlanmaktadır. Ilıman bölge ormanlarında yaşayan başlıca hayvanlar ise; güvercin, atmaca, ayı, tilki ,kurt, geyik ve yaban kedisidir.

İğne yapraklı ormanlar

Genellikle Kuzey Yarım kürenin kışları sert geçen, kar ve don durumları olan yüksek enlemlerinde bulunmaktadır. Dünya üzerinde yayılmış bir vaziyette bulunurlar. Özellikle Sibirya bölgesinde iğne yapraklı ormanların sayısı fazladır. Bu orman türü kozalaklı ağaç ormanları olarak da nitelendirilmektedir. Çam, ladin ve köknar karakteristik ağaçlarıdır. İğne yapraklı ormanlarda bulunan ağaçlarının gövdesi genellikle düz ve dalsızdır. Bu yüzden insanlar tarafından yasal olmayan şekilde kesilebilmektedir.Bu ormanlarda; kirpi,fare,ayı,çakal,köstebek, kartal gibi hayvan türleri yaşamaktadır.

Çöl Biyomları

Çölde sıcaklık gündüz çok yüksek iken gece aniden düşüş gözlenir. Yağış çok az ve nem oranı da buna bağlı olarak düşüktür. Tropik bir çölde dağınık halde çalılıklar bulunur. Kaktüs ve benzeri bitkiler yetişir. Çölde suya az ihtiyaç duyan ve su depo edebilen hayvanlar yaşayabilmektedir. Tilki, tavşan, kertenkele, yılan, keseli fare ve bazı böcek türleri bulunur.

Ilıman bölge çayır biyomları

Yazları sıcak, kışları soğuk geçer. Kışın çok, yazın az yağmur alan, çölleşmenin olmadığı bölgelerdir. Çayırlıkların hakim olduğu bitki örtüsü bulunur. Baklagiller ve buğdaygiller yetişir. Çayırlar özellikle sığır, koyun, keçi v.b otçul hayvanlar, tilki, serçe, porsuk, tarla kuşu, v.b hayvanlar çayır biyomlarında yaşar.

Su biyomu çeşitleri

1. Tatlı Su Biyomları

2. Tuzlu Su Biyomları

Tatlı su biyomları

Su içinde tuz oranı %1 den az olan bölge tatlı su biyomu olarak nitelendirilmektedir.

Tatlı su biyomları çeşitleri

1. Göl Biyomları

2. Akarsu Biyomları

Göl biyomları

Göl biyomlarının büyüklüğü değişmektedir. Bazen küçük gölcüklerden oluşurken bazen çok büyük göllerde bu biyom canlılarına uygun yaşam ortamı meydana gelebilmektedir. Göller kara ve su ekosisteminin iç içe olduğu bölgelerdir.Bu yüzden bir çok özelliği bünyesinde barındırmaktadır. Göller, çok fazla canlı türünün olduğu su biyomlarıdır.Göl biyomlarında genellikle; sazan,turna,levrek ve kurbağa gibi hayvan türleri yaşamaktadır.

Akarsu biyomları

Akarsu tek yönlü akan sulardan meydana gelmektedir. Akarsu ağızları genellikle canlı yaşamı ve tarım için uygun bölgelerdir. Akarsular bir çok bölgeyi dolanarak yapılarına zengin mineral kaynaklarını katmaktadır. Akarsu kaynağına yakın kısımlar besin ve oksijen bakımından zengindir. Bundan dolayı buralarda yaşayan canlı türleri sayısı fazladır.

Ancak akarsuyun genişleyerek akım hızının azaldığı bölgelerde kum ve çakıl oranı artmaktadır. Bundan dolayı buralarda yaşayan fazla bitki türü bulunmamaktadır. Akarsularda; sazan,turna, levrek yaşayabilmektedir.

Ayrıca bataklık, sazlık gibi sulak alanlarda tatlı su biyomları içinde yerini almaktadır. Buralarda oksijen miktarı azdır. Yaşam için fazla uygun olmayan bu alanlarda az miktarda canlı türü yaşamaktadır.

Tuzlu su biyomları

Genellikle %3 lük tuz derişimine sahip sular tuzlu su biyomları içerisinde kabul edilmektedir. En büyük tuzlu su biyomları deniz ve okyanuslardır. Canlılar için büyük bir yaşam alanıdır.

Denizler bulunduğu bölgeye göre farklı özellikleri bünyesinde barındırmaktadır. Denizlerde yaşayan canlı türleri genellikle derinliğe göre değişmektedir. Denizlerin akarsular ile beslenme noktaları en verimli bölgeleridir.

Deniz ve okyanusların canlı çeşitliliğinin bol olduğu noktalar suyun üst kısımlarıdır. Tuzlu su biyomlarında derine doğru gidildikçe yaşayan canlı sayısı azalmaktadır. Bunun nedeni buralarda bulunan oksijenin yetersiz olmasıdır. Ayrıca derinlerdecanlı yaşamını olumsuz etkileyecek gazlar bulunmaktadır.

Dünya biyom haritası

Dünya biyom haritası.png

--Reklam--